मानव शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर (लेबल) कति हुन्छ ? Normal Oxygen Level in Human Body in Nepali

मानव शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर (लेबल) कति हुन्छ ? Normal Oxygen Level in Human Body in Nepali




मानव शरीरमा अक्सीजनको आवश्यकता कति छ ? भन्ने कुरा तपाईंलाई थाहा भएकै कुरा हो । अक्सीजन बिना जीवन सम्भव छैन । यस पृथ्वीको हावामा करिब २१ प्रतिशत अक्सीजन छ । ७८ प्रतिशत नाइट्रोजन र थोरै मात्रामा अन्य विभिन्न किसिमका ग्यासहरु पनि छन् । जस्तै कि हाइड्रोजन, नियोन, कार्बनडाइअक्साइड आदि ।
प्राणीहरू जीवित रहनको लागि अक्सीजन को आवश्यकता पर्दछ । चाहे मानव होस् वा जनावर, ठूला जनावर होस् वा साना जनावर सबैलाई अक्सीजन चाहिन्छ । अक्सीजन नै सबै जीवित प्राणीहरूको जीवन हो भन्दा पनि फरक नपर्ला ।

हरेक जीवित प्राणीको शरीरमा प्रयाप्त मात्रामा अक्सीजन हुन जरुरी हुन्छ. यदि जीवित प्राणीमा अक्सीजनको कमि भयो भने उक्त प्राणीको शरीरको सेलहरु मर्न सुरु हुन्छन र जटिल अवस्था सिर्जना भई उक्त प्राणीको ज्यान समेत जान सक्छ. 

मानव शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर कति हुन्छ ? Normal Oxygen Level in Human Body in Nepali

१८ वर्ष भन्दा माथि उमेर समूहका व्यक्तिहरुको  शरीरमा 95 प्रतिशत देखि 100 प्रतिशत सम्म अक्सीजन स्तर (O2 Saturation Level) भएमा यसलाई सामान्य अक्सीजन स्तर मानिन्छ. 

यदि 95 प्रतिशत भन्दा कम र 90 प्रतिशत भन्दा बढी भए यसलाई सामान्य अक्सिजन लेभल भन्दा कम अक्सीजन लेभल भएको भनेर बुझिन्छ. 


पल्स अक्सिमिटरले 90 प्रतिशत भन्दा कम अक्सीजन स्तर देखाएको छ भने यसलाई शरीरमा कम अक्सीजन स्तर (Low O2 Saturation Level ) Hypoxemia भएको भनिन्छ. 

Hypoxemia भए पछि Hypoxia हुन्छ. Hypoxemia को अर्थ रगतमा अक्सीजनको आंशिक प्रेसरमा कमि भएको रुपलाई बुझाउँछ र यस्तो हुँदा रगतको सेलहरुमा अक्सीजनको कमि हुन जान्छ जसलाई Hypoxia भएको भनिन्छ. 

 पल्स अक्सिमिटर कसरी पढ्ने? How to Read a Pulse Oximeter in Nepali?

तपाइको शरीरमा अक्सीजन स्तर नाप्ने यन्त्र Pulse Oximeter हो. जब तपाइँ Pulse Oximeter ले आफ्नो शरीरको अक्सीजन स्तर नाप्नु हुन्छ तब तपाइँले यसमा के हि अंक प्राप्त गर्नु हुनेछ.  सजिलो तरिका अनुसार बुझ्नको लागि सबै भन्दा पहिला तपाइँ यो तलको अक्सिमिटरको तस्बिरमा हेर्नुहोस्।
Normal Oxygen Level in Human Body in Nepali
यो माथिको Pulse Oximeter मा तपाइँले २ वटा 97 र 60 अंग देखि रहनु भएको छ. जसमा %SpO2 र  PRbpm रहेको छ.  यो माथि को तस्बिरको आधारमा भन्ने यो भने % SpO2 चाँही 97 रहेको छ र PRbpm चाँही 60 रहेको छ.

यसको मतलव शरीरमा 97 % अक्सीजन रहेको छ र मुटुको धड्कनको गति प्रति मिनेट 60 रहेको छ.  सामान्य व्यक्तिको मुटुको धड्कन PRbpm (Pulser Rate Beats Per Minute)  60 देखि 100 सम्म हुन्छ. 

Read More:

यो माथिको पल्स अक्सिमिटरले देखाए अनुसार शरीरमा अक्सिजन स्तर र मुटुको धड्कनमा कुनै पनि समस्या नभएको देखाएको छ. मतलब Healthy देखाएको छ. 

Pulse Oximeter मा % SpO2 भनेको के हो? Pulse Oximeter %SpO2 Meaning in Nepali :

Pulse Oximeter मा भएको % SpO2 मा 'S' को अर्थ Saturation हुन्छ. 'P' को अर्थ Pulse हुन्छ. साथै 'SP' को अर्थ Serum Pressure हुन्छ भने O2 को अर्थ Oxygen हुन्छ.  SpO2 ले शरीरमा भएको अक्सीजनको मात्रालाई प्रतिशतको आधारमा  देखाउँछ.

यो मानव शरीर भित्र भएको रगतको हिमोग्लोबिन कोषहरुको भित्र भएको अक्सीजन मात्राको एक सक्षिप्त नाम हो. SpO2 लेभल ले रगतमा भएको अक्सीजनको स्तर (O2 Saturation Level) लाई देखाउँछ. 

सामान्य व्यक्ति को SpO2 Level 95 % - 100 % सम्म हुन्छ. यदि Pulse Oximeter ले 95 % - 90 % सम्म SpO2 देखायो भने शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर भन्दा कम भएको बुझाउँछ. अर्थात शरीरमा अक्सीजन स्तर सामान्य छैन अलिक कमि छ भन्ने बुझाउँछ. यस्तो हुँदा अक्सीजन लगाउन जरुरी रहेको हुन्छ. 

तर यदि 90 % भन्दा कम देखायो भने शरीरमा अक्सीजनको पूर्ण रुपमा अभाव छ भन्ने बुझाउँछ. यस्तो हुँदा अक्सीजन लगाई इमर्जेन्सी उपचार को आवश्यकता पर्दछ. नत्र अक्सीजन कम भएर ज्यान समेत जान सक्छ. 

Pulse Oximeter SpO2 Levels : 

  1. 95% to 100 % = Normal (Healthy Oxygen level )
  2. 95 % to 90% = Mild Problem ( Warning: Little bit Low level of Oxygen, Oxygen Required )
  3. 90 % to Below = Low Level of Oxygen level (Hypoxia: Emergency Oxygen and Treatment Required)

Pulse Oximeter मा PRbpm भनेको के हो? Pulse Oximeter PRbpm Meaning in Nepali 

त्यसैगरी PRbpm मा 'PR' को अर्थ Pulse Rate र bpm को अर्थ Beats Per Minute बुझाउँछ. यसको मतलब एक मिनेटमा मुटुको धड्कन कति गतीमा चली रहेको छ? भन्ने बुझाउँछ.  
PRbpm = Pulse Rate Beats Per Minute.
60 PRbpm to 100 PRbpm = Normal

PRbpm ले एक मिनेट समयमा चलेको मुटुको धड्कनको गतिलाई देखाउँछ. एक स्वास्थ्य व्यक्ति को PRbpm ६० देखि १०० सम्म हुन्छ।
मानव शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर कति हो ?

मानव शरीरमा सामान्य अक्सीजन स्तर ९५ प्रतिशत देखि १०० प्रतिशत सम्म हो. यदि ९५ प्रतिशत भन्दा कम ९० प्रतिशत भन्दा बढी अक्सीजन स्तर भएमा यसलाई शरीरमा अक्सीजन कम भएको मानिन्छ. यदि ९० प्रतिशत भन्दा कम भए यो शरीरमा धेरै मात्रामा अक्सीजन कम भएको मानिन्छ. यस्तो हुँदा ज्यान समेत जान सक्छ. ९० प्रतिशत भन्दा कम अक्सीजन हुनु Hypoxia भनिन्छ.

कति बेला अक्सीजन चाहिन्छ ?

तपाइँले SpO2चेक गर्दा तपाइँको रगतमा यदि ९५ प्रतिशत भन्दा कम अक्सीजन स्तर देख्नु हुन्छ भने तपाइँलाई हस्पिटल गई अक्सीजन लगाउन आवस्यक पर्ने छ. तर ९५ देखि ९२ सम्म हुँदैमा क्रिटिकल अवस्था भएको मानिदैन तर पनि अक्सीजन कम भएको छ. लगाउनु राम्रो. तर ९० प्रतिशत भन्दा कम अक्सीजन स्तर भए यो क्रिटिकल अवस्था हो. यो अवस्थामा इमर्जेन्सी अक्सिजन लगाउन लानु पर्छ.

कति अक्सीजन स्तर हुँदा ठुलो असर हुन्छ ?

८५ प्रतिशत देखि कम अक्सिजन स्तर भए ठुलो असर हुन सुरु हुन्छ. ८५ देखि ८० प्रतिशत सम्म अक्सीजन लेभल पुगेमा यसले सबै भन्दा पहिला मस्तिष्कमा असर गर्ने छ. बेलैमा अक्सीजन लगाइएन भने र विस्तारै-विस्तारै अझ कम अक्सिजन हुँदै जान सक्छ. यदि ६५ प्रतिशत भन्दा कम अक्सीजन हुन गए हात खुट्टा पुरै निलो हुन सुरु हुन्छ र ज्यान समेत जान सक्छ.





DISCLAIMER: "नेपाली हेल्थ मीडिया डट कम" अनलाईन वेबसाइटमा प्रकाशन गरिएको आर्टिकलहरु केवल सूचना र सामान्य जानकारीको उद्देश्यको लागि मात्र हो. यो कसैको व्यक्तिगत परिस्थिति, पेशेवर चिकित्सा, निदान वा उपचारको विकल्पको लागि होइन. Read More...