कब्जियत के हो ? कब्जियत को लक्षण, कारण र घरेलु उपचार : Constipation Meaning, Symptoms, Causes and Treatment in Nepali

कब्जियत के हो ? कब्जियत को लक्षण, कारण र घरेलु उपचार : Constipation Meaning, Symptoms, Causes and Treatment in Nepali




विषयवस्तु
  1. कब्जियत के हो? (Constipation Meaning)
  2. कब्जियत को प्रकारहरु (Types of Constipation) 
    1. प्राथमिक कब्जियत (Primary Constipation)
    2. माध्यमिक कब्जियत (Secondary Constipation)
  3. कब्जियत को लक्षणहरु (Constipation Symptoms)
    1. कब्जियतको लक्षण (Symptoms of Constipation)
    2. कब्जियतको अन्य लक्षणहरु (Other Symptoms of Constipation)
  4. कब्जियत हुने कारणहरु (Causes of Constipation)
  5. कब्जियतको उपचार (Constipation Treatment) 
  6. कब्जियतबाट हुने रोगहरु (Diseases caused by Constipation)

कब्जियत के हो ? (Constipation meaning) :

कब्जियत (Constipation ) भनेको पेटको समस्या हो. कब्जियतको सरल अर्थ दिशा गर्नमा बाधा उत्पन्न हुनु हो.  

अनियमित खानपान, अव्यवस्थित खानपान वा कुनै पनि खानपान जसले पेटमा असर गरी उत्पन्न भएको समस्या जसले दिशा गर्नमा समस्या बनाउँछ।

दिशा साह्रो बनाउँछ, पेट दुख्छ, दिशा लाग्ने झैं हुन्छ तर टवाइलेट बस्दा  दिशा लाग्दैन, लामो समय सम्म दिशा गर्न बस्नु पर्छ, कालो दिशा आउँछ, थोरै दिशा आउँछ भने यो कब्जियत हो भनेर बुझ्न सक्नु हुन्छ. 

पेटको रोगहरुको विकास गराउने मुख्य कारण नै कब्जियत हो र कब्जियत को विकास हुने मुख्य कारण गलत खानपान हो.  

कब्जियत हुनु अघि ग्यास्ट्रिक (Gastric) हुने गर्छ। त्यसपछि कब्जियत सुरु हुन्छ. कब्जियत हुन सुरु भए बुझे हुन्छ कि शरीरमा रोगहरुको विकास हुन सुरु भई सकेको छ. 

यस्तो भए शरीरको ख्याल गरी चाँडो भन्दा चाँडो कब्जियत नियन्त्रण गरी कब्जियतबाट उत्पन्न हुने रोगहरुलाई नियन्त्रण गर्न तिर ध्यान दिनु पर्दछ. कब्जियत हुनु अघि ग्यास्ट्रिक हुन्छ र त्यसपछि कब्जियत हुन्छ ।

दिशा साह्रो आउने, दिशा गर्दा धेरै बल लगाउनु पर्ने, कन्नु पर्ने अवस्था आउनु, दिशामा रगत आउनु,  नियमित दिशा नआउनु आए पनि थोरै आउनु, डल्लो दिशा र दैनिक कालो आउनुलाई कब्जियत भएको भनिन्छ. 

खान मन नलाग्नु, पेट भारी हुनु, पेट मा ग्यास भरिनु, पेट दुख्नु जस्ता लक्षणहरु कब्जियत हुँदा देखिने गर्छ. 

कब्जियत भए पछी समयमा दिशा नआउने, दिशा कम आउने, दिशा गरे पछि दिशाको के हि अंश मलद्वारमा रहने भएकाले मलद्वारमा किटाणु संक्रमण हुने, दिशा साह्रो हुँदा दिशा गर्न कठिनाइ भएर दिशामा रगत आउने जस्ता जटिलताहरु कब्जियत हुँदा उत्पन्न हुने गर्छ. 

#भिडियो 

पहिला सानो उमेर हुँदा  अम्बा जस्ता खाने कुराहरुले कब्जियत हुने गर्थ्यो. यस्ता खानेकुराले दिशा साह्रो बनाउँथ्यो र जबर्जस्ती कनेर दिशा गर्नु पर्थ्यो. 

यस्तो हुँदा दिशामा रगतको के हि कणहरु पनि जाने गर्थ्यो र यो १,२ दिनमा आफैं ठिक पनि हुने गर्थ्यो.

तर अहिले कब्जियत गम्भीर समस्या भई अधिकांश मानिसहरुमा हुने गरेको पाइन्छ.  कब्जियत हुनुको मुख्य कारण नै हाम्रो अव्यवस्थित खानपान हो. अव्यवस्थित खानपानले गर्दा पाचन प्रक्रियामा समस्या भई कब्जियत हुने हो. 

कब्जियत को प्रकारहरु (Types of Constipation) :

कब्जियतको प्रकारहरु (Types of Constipation) मध्यमा मुख्य २ प्रकारका कब्जियत हुन्छन. जसलाई प्राथमिक कब्जियत (Primary Constipation) र माध्यमिक कब्जियत (Secondary Constipation) भनिन्छ. 

  1. प्राथमिक कब्जियत (Primary Constipation)
  2. माध्यमिक कब्जियत (Secondary Constipation)

कब्जियतको लक्षणहरु (Constipation Symptoms): 

कब्जियतको लक्षणहरु (Constipation Symptoms) अनेकौं छन्. तर तपाइँले सजिलो तरिकामा यसरी बुझ्न सक्नु हुनेछ कि तपाइँको पेटमा समस्या उत्पन्न भएको छ र उक्त समस्याले तपाईलाई दिशा नलाग्ने, अम्लपित्त हुने, अरुचि हुने, भोक नलाग्ने, पेट हुडुलने, कालो दिशा, थोरै दिशा आउने जस्ता समस्या भए कब्ज्जियतको लक्षण (Symptoms of Constipation) को रुपमा बुझ्न सक्नु हुनेछ. 

कब्जियतको लक्षणहरु (Symptoms of Constipation ):

  • समयमा दिशा नलाग्ने
  • थोरै दिशा आउने
  • कालो दिशा आउने
  • कडा दिशा वा साह्रो दिशा आउने
  • दिशा गर्न कठिनाइ हुने 
  • निन्द्रा नलाग्ने
  • मलासयमा अवरोध भएको जस्तो महसुस हुने 
  • आन्द्राबाट दिशा नखसेको महसुस हुने र दिशा नलाग्ने
  • दिशा लागेको महसुस हुने तर दिशा गर्न बस्दा दिशा न आउने वा थोरै आउने
  • दिशामा रगत आउने 
  • दिशा गरी सके पनि सबै दिशा गएको वा  पेट खाली भएको जस्तो नहुने अर्थात भनौं फेरी दिशा लागे जस्तो हुने तर दिशा नआउने
  • दिशा गर्दा तपाइँको हातको सहायता चाहिने जस्तै  पेट थिच्नु पर्ने, पेट निचोर्नु पर्ने, दिशा गर्दा कन्नु पर्ने आदि

कब्जियतको अन्य लक्षणहरु (Other Symptoms of Constipation) : 

  • पेट दुख्ने
  • बमिट आउन खोज्ने
  • वाकवाकी लाग्ने
  • भोक हराउने 
  • कमजोरी महसुस हुने 
  • खाएको नपच्ने 

कब्जियत हुने कारणहरु (Causes of Constipation):

कब्जियत हुने मुख्य कारण (Causes of Constipation)  नै अव्यवस्थित खाना वा  गलत खानपान हो. तर गलत खानपान संगसंगै विभिन्न औषधि को सेवनले पनि कब्जियत (Constipation) हुने गर्छ. 
  • गलत खानपान गरेमा
  • अनियमित खानपान गरेमा
  • समय र टाइमटेबल नमिलाई खाना खाने गरेमा
  • पोषण युक्त खानाको कमि भएमा
  • बढी तेलीय पदार्थ को सेवन
  • फ्राई गरिएका खानेकुरा खाएमा
  • खानामा फाइबर को कमि भएमा
  • शारीरिक ब्यायामको कमि भएमा
  • मोटोपन बढी भएमा
  • बजारे खाना खाएमा
  • रेडिमेड खाना खाएमा
  • जंक फुड खाएमा
  • पेट सम्बन्धि कुनै पनि समस्या भएमा 
  • कुनै पनि रोग को औषधि सेवन गर्दै गरेको भएमा 
  • गर्भवती भएमा
  • पेटको ठुलो आन्द्रा मा कुनै कारणले दिशा बल्केज भएमा
  • कोलोन क्यान्सर सुरु भएमा
  • पानी कम पिउने गरेमा
  • पेन किलर औषधिको बढी सेवन गरेमा
  • डिप्रेसनको औषधि सेवन गरेमा
  • आइरन चक्कीहरु खाएमा
  • बढी खाना खाएमा आदि

कब्जियतको उपचार (Constipation Treatment) : 

कब्जियतको उपचार (Constipation) गर्नु अघि यो कुरा बुझ्नुहोस् कि,  कब्जियतको समस्या (Constipation) मुख्य गरी गलत खानपान र अव्यवस्थित खानपान, खानाको टाइमटेबल नमिलाई खाना खाएमा वा बजारे खाना, रेडिमेड खाना खाने गरेमा हुने गर्छ. 

त्यसैले कब्जियत को उपचार को लागि सबै भन्दा पहिला आफ्नो दैनिक खानपान मै ध्यान दिएर मात्र यी तल बताइएको कब्जियतको उपचार (Constipation Treatment) तरिकाहरु फलोअप गर्दा लाभदायक हुनेछ. 
  1. हर्रो, बर्रो र अमला को चुर्ण बनाएर दैनिक तातोपानीमा पिउने 
  2. खानामा सधैं फाइबर युक्त खाध्य पदार्थ सेवन गर्ने 
  3. फाइबर पाइने खाना मा बढी ध्यान दिने
  4. खाना मा मुला को सेवन गर्ने 
  5. सुत्नु भन्दा पहिला तातो पानी पिएर सुत्ने 
  6. बिहान-बिहान पाकेको मेवा खाने 
  7. पाकेको बेलको गुदी खाने
  8. अमला चुर्ण दुधमा मिसाएर सुत्नु अघि खाएर सुत्ने 
  9. तातो दुधमा बेसार मिसाएर पिउने
  10. पानी प्रसस्त धेरै  पिउनुहोस् भरसक तातो पानी (सबै भन्दा उत्तम र सजिलो उपाय )
  11. तातो पानीले पेट सेक्नुहोस.
  12. खानामा भिंडी (Ladies finger/Okra) को सब्जी दैनिक सेवन गर्नुहोस 
  13. मसलेदार नबनाई सामान्य गुन्द्रुकको झोल उमालेर खानामा खाने गर्दा पनि दिशा खुलाउने र पेट सफा गर्ने हुँदा कब्जियतलाई फाइदा गर्दछ. 
  14. गाँजर, तरबुजा, सुन्तला, प्रसस्त मात्रामा खाने
  15. गाँजर को जुस दैनिक पिउने 
  16. तातोपानीमा कागती मिसाएर, थोरै बिरेनुन हाली सेवन गर्ने 
  17. दैनिक मेवा खाने
  18. खाना खाँदा दैनिक सलाद खानुहोस 
  19. चम्सुरको सग, मेथी को साग, पालुंगो साग, बेथु को सागको सब्जी बनाएर खानुहोस 
  20. खजुर र दुध पिउने
  21. त्रिफलाको चुर्ण तातोपानीमा वा  तातो दुधमा घोलेर खाने

कब्जियतबाट हुने रोगहरु (Diseases caused by Constipation) :

कब्जियतको उपचार (Constipation Treatment) नगरे खतरनाक रोगहरु (Serious Diseases) को विकास हुँदछ. पेटमा जतिपनि रोगहरु उत्पन्न हुन्छन् ती सबै रोगहरुको मूल जरो  नै कब्जियत (Constipation) हो. 

कब्जियतबाटै पेटमा अनेकौं किसिमका रोगहरु वा समस्याहरु उत्पन्न हुने गर्छन. र ज्यान लिने साथै दिर्घ रोगहरुको विकास हुँदछ.  

पेट मात्र नभएर मलद्वारमा समेत कब्जियतको असर हुन्छ भने मस्तिष्क र पेट संगको सम्बन्ध गहिरो हुने भएकाले मस्तिष्कमा पनि कब्जियतको नकारात्मक असर पर्दछ. यस्ता छन् कब्जियत बाट हुने रोगहरु : 





DISCLAIMER: "नेपाली हेल्थ मीडिया डट कम" अनलाईन वेबसाइटमा प्रकाशन गरिएको आर्टिकलहरु केवल सूचना र सामान्य जानकारीको उद्देश्यको लागि मात्र हो. यो कसैको व्यक्तिगत परिस्थिति, पेशेवर चिकित्सा, निदान वा उपचारको विकल्पको लागि होइन. Read More...